Powojenne licencje, czyli kto zmotoryzuje powojenną Polskę

14.12.2011

Powrót do strony głównej ...

Print   |  Word   |  Share This   | 

Wersja skrócona

Chevrolet mógł zmotoryzować powojenną Polskę. Przedwojenni fachowcy zakładali uruchomienie produkcji traktorów, ciężarówek i aut osobowych. Stworzony przez nich plan przewidywał zakup licencji na budowę osobówek. Ponieważ Chevrolet był jedną z najpopularniejszych marek i to na tyle wysoko ocenianą, że korzystały z niego ministerstwa, poważnie brany był pod uwagę jako licencjodawca.

Kierowany przez Adama Kręglewskiego, znakomitego przedwojennego dyrektora zakładów H. Cegielskiego, Centralny Zarząd Przemysłu Metalowego poprzez Centralny Zarząd Motoryzacji prowadził rozmowy na temat zakupu licencji z m.in. Chevroletem i Fiatem. Ostatecznie Włosi zgodzili się na zakup polskiego węgla, zaś amerykańska marka nie byłaby wyborem „politycznie słusznym”.

W tamtym czasie komunistyczna propaganda „opluwała” wszystko co amerykańskie. Nie przeszkadzało to jednak w zakupie w duńskiej montowni ok. 1 500 osobowych Chevroletów. Centralny Urząd Planowania przydzielił je do najważniejszych urzędów PRL. Te samochody jeździły jeszcze w latach 60., chociaż nie było do nich części zamiennych. Trafiły do użytkowników indywidualnych, którzy mogli odkupić je od spółdzielni transportowych lub wygrać na loterii.

Wersja długa

Samochody Chevroleta przez lata były w Polsce montowane i produkowane. Mało znany jest fakt, że tuż po wojnie trwały zaawansowane rozmowy władz z Chevroletem i była szansa, że samochody tej marki zmotoryzują powojenną Polskę.

Fachowcy z przemysłu planowali jak najszybsze uruchomienie produkcji aut w kraju. Już w połowie 1945 roku dyrektor naczelny Centralnego Zarządu Przemysłu Metalowego (CZPM), inż. Adam Kręglewski, znakomity fachowiec i przedwojenny dyrektor zakładów H. Cegielskiego, przedstawił program uruchomienia i odbudowy przemysłu metalowego, w tym samochodowego. Plan przewidywał najpierw uruchomienie produkcji traktorów, następnie ciężarówek, a w trzecim etapie samochodów osobowych. Ostatnie zadanie było najtrudniejsze z powodów technologicznych i finansowych. Przedwojenne fabryki samochodów, w tym zakłady Lilpopa, które przed wojną montowały auta Chevroleta, były doszczętnie zniszczone. General Motors miał nadzieję na otwarcie własnego przedstawicielstwa. Już w kwietniu 1946 roku dyrektor naczelny General Motors International w Kopenhadze (firmy, która przed wojną udzieliła Lilpopowi licencji na produkcję Chevroletów) A. Madsen odwiedził Polskę. Podczas pobytu zorientował się, że generalne przedstawicielstwo w Polsce nie ma racji bytu, ze względu na zcentralizowanie zakupów przez instytucje kierowane przez państwo. Wkrótce po tej wizycie Ministerstwo Żeglugi i Handlu Zagranicznego zakupiło 42 Chevrolety Fleetmaster po 1407 dolarów każdy z dostawą do Gdyni.

Z początkiem 1947 roku w liście w sprawie montowni zaadresowanym do Prezydium Rady Ministrów, dyrektor Departamentu Komunikacji i Łączności w Centralnym Urzędzie Planowania, Stefan Askanas stwierdził, że Centralny Zarząd Motoryzacji jest w stałym kontakcie m.in. z GM, Fordem, Fiatem i omawia sprawy licencyjne dotyczące produkcji samochodów w Polsce. Sprawę licencji wyjaśniało pismo CZMot z 24 kwietnia 1947 roku, przesłane do Departamentu Komunikacji i Łączności CUP, Prezydium Rady Ministrów oraz Ministra Przemysłu i Handlu, w którym dyrektor naczelny L. Blatton podkreślał, że „CZMot od chwili swego powstania podjął zdecydowane stanowisko oparcia motoryzacji o rodzimy przemysł motoryzacyjny, powstanie którego uznaje jako nieodzowny składnik rozwoju gospodarczego państwa. Dlatego CZMot w najwyższym stopniu zainteresowany jest w budowie tego przemysłu, a w szczególności w budowie fabryk samochodowych, o potencjale zapewniającym pokrycie istotnych potrzeb kraju”. Powolne postępy w wyborze licencjodawcy CZMot tłumaczył brakiem wytyczenia „ogólnego programu i sposobów finansowania rozbudowy przemysłu motoryzacyjnego, czy to w oparciu o własne środki finansowe, czy też w oparciu o zagraniczne umowy handlowe, czy wreszcie przez dopuszczenie kapitałów obcych i w jakiej postaci”.

Ostatecznie o wyborze licencjodawcy zadecydowały względy polityczne i handlowe. W połowie kwietnia 1948 roku Centralny Zarząd Przemysłu Metalowego płacąc węglem nabył licencję u Fiata. Samochody miały być produkowane na warszawskim Żeraniu. 

Zanim ruszyła produkcja Fiatów, umowa została zerwana. Z opóźnieniem Żerań zaczął przygotowywać się do produkcji narzuconego przez Stalina samochodu GAZ Pobieda.

W latach 1946 – 1956 na potrzeby ministerstw rząd kupił do 1500 nowych osobowych Chevroletów modeli: Fleetmaster, Stylemaster, Fleetline i Bel Air. Większość aut stanowiły modele z lat 1946 – 1949. Co ciekawe, wczesne transakcje żyrował Kazimierz Wejhert, prezes spółki Elibor, która w latach 20. udostępniła Chevroletowi pomieszczenia do montażu aut, a w kolejnej dekadzie prowadziła sprzedaż tych samochodów.

O Chevrolecie

Chevrolet jest wiodącą globalną marką koncernu General Motors, której roczna sprzedaż wynosi około 4 mln pojazdów w ponad 130 krajach. Jest czwartą marką samochodową pod względem sprzedaży, a także jedną z najszybciej rozwijających się marek na świecie. Samochody marki Chevrolet to połączenie pasji, śmiałego designu i praktycznych rozwiązań w atrakcyjnych cenach. Po ponownym wprowadzeniu tej marki na rynek europejski w 2005 r. Chevrolet ponad dwukrotnie zwiększył swoją sprzedaż, osiągając w 2008 r. poziom około 500 000 egzemplarzy. W 2010 r. udział Chevroleta w rynku w Europie wyniósł 2,5% przy sprzedaży 477 194 samochodów. Chevrolet dysponuje siecią 2 700 dealerów i punktów serwisowych w całej Europie. Linia Chevroleta obejmuje: niewielkiego Sparka, miejski model Aveo, kompaktowy czterodrzwiowy Cruze, SUVa Captivę oraz legendarny samochód sportowy Corvette. W 2011 r. Chevrolet wprowadzi na rynek siedem nowych samochodów: zupełnie nowego, rodzinnego vana Orlando, nowego SUVa Captivę, Corvette Grand Sport Coupé, nowego Aveo w wersji pięcio- i czterodrzwiowej, Cruze w wersji pięciodrzwiowej, Camaro w wersjach coupé i convertible oraz nagrodzony samochód elektryczny o rozszerzonym zasięgu Chevrolet Volt. Największe rynki Chevroleta w Europie to Rosja, Włochy, Niemcy, Hiszpania, Francja i Turcja. Założona w 1911 r. przez szwajcarskiego konstruktora i kierowcę wyścigowego Louisa Chevroleta marka w 2011 r. obchodzi stulecie swojego istnienia. Więcej informacji na temat Chevroleta można znaleźć na stronach http://www.chevroleteurope.com lub http://media.chevroleteurope.com